DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kocaeli 28°C
Parçalı Bulutlu

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI NASIL BAŞLADI?

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI NASIL BAŞLADI?

Muavenet-i Milliye Gemisinin Torpido Subayı Ali Haydar Öztalay anılarından

Çanakkale Savaşının kahramanı İzmitli Muavenet-i Milliye Gemisinde Torpido Yüzbaşısı Ali Haydar Öztalay’ın bizzat kaleme aldığı anıları tüm çıplaklığıyla Gölcük Haber’de.

İzmit’in Belediye Reisliği görevinde de bulunan Öztalay, Karakaya suyunu İzmit’e getirmesiyle tanınıyor. Halen hayatta olan kızı emekli öğretmen Esin Öztalay ile bizzat çiftliklerinde yaptığımız ve Yazı İşleri Müdürümüz Nebiye Azak’la Baş Yazarımız Nurettin Şenemre’nin katıldığı mülakatta Kız Meslek Lisesinden emekli olan Esin Hanım babasının bizzat kaleme aldığı orjinal belgeleri gazetemizde tarihe ışık tutmak amacıyla yayınlanması için, bizzat iletti. İşte Ali Haydar Öztalay’ın kaleminden anılar;Torpedo_tube_of_Muavenet-i_Milliye DSC_0847 helles_csa_H12380_L image012 image014 image014 MuavenetiMilliye Muavenet-i-milliye3 Ottoman_naval_commander_and_sailors

BİRİNCİ CİHAN HARBİNE NASIL SÜRÜKLENDİK?

ODESA LİMANINA BASKIN

1914 Senesinde Avusturya- Macaristan Veliaht’ının bir Sırplı tarafından suikasta uğrayarak öldürülmesi üzerine, Avusturya Devleti 31 Temmuz 1914 günü Sırbistan devletine Harp ilan etti. Bu kıvılcım etrafa sirayet etmeğe başladı. Bir tarafta Rusya, İngiltere ve Fransa devletleri diğer tarafta ise Almanya, İtalya ve Avusturya-Macaristan devletleri gibi büyük devletler birbirlerine cephe aldılar. Bu sırada Osmanlı Devleti Balkan harbinden yenilmiş olarak perişan bir halde çıkmış bulunuyordu. Osmanlı devleti evvela, İngiltere devletine başvurarak yardım talebinde bulundu. Yüz bulamadı, O sırada Fransa’da bulunan Bahriye Nazırı Cemal Paşa vasıtasıyla Fransa devletine başvuruldu, ondan da eli boş dönüldü. İngiltere ve Fransa devletleri bu sırada ezeli ve ebedi düşmanımız olan Çarlık Rusyası ile aralarında anlaşma imza etmiş olduklarından kendi başlarına bize yardım edemeyecekleri tabii idi. Bu devlere karşı olan Almanya devleti bize kucağını açtı, mal bulmuş migribi gibi derhal kendileri ile kendileri ile anlaşma yapıldı. Almanya devleti O sırada Akdeniz’de bulunan (Goeben) zırhlısı ile ( Breslanw) Kravözerini güya bize satmış olarak Alman mürettebatına Fesler giydirilmiş olduğu halde bu iki gemi Çanakkale boğazından geçirilerek Tuzla Limanına geldiler.

Bu tarihte ben muaveneti Milliye muhribinde Torpido zabiti olarak bulunuyordum. Donanmamız İngiliz heyeti talimiyesi emrinde idi. 14- Temmuz -1330 Rumi tarih günü köprülerden çıkarak Erdek Körfezinde Edincik borayı talim hareket ettik. Ertesi günü 15 Temmuz posta alarak İstanbul’a geldik. Bu suretle 23- Temmuz gününe kadar İstanbul ile Edincik arasında talim değil Postacılık yaptık. Bu ara ancak 23- Temmuz günü torpido atış talimi yapabildik.

24 Temmuz- 1330 günü İngiliz heyeti talimiyesi donanmayı terk ettiler. Yadigârı Millet Muhribi ile gemimiz Anadolu Kavağına gelerek münavebe ile Karadeniz boğazı haricinde Fener dubasına kadar olan 20 millik sahada içinde devriye vazifeni yapmaya başladık. Filottilla Komodorluğuna tayin olunan Albay Muzaffer Bey Berkısatvet ile Anadolu Kavağına geldi. 26 Temmuz günü Harbiye Nazırı Enver Paşa gelerek gemileri teftiş etti.

29 -Temmuz -1330 Salı günü Goeben ve Bresley gemilerinin hükümetimizce satın alındığını ve birine Yavuz Sultan Selim ve diğerine Midilli isminin verildiğini ve Çanakkale’den geçerek Tuzlaya geldiklerini öğrendik. Pek tabii sevindik, pek tabii bu gemilerin devletimizin başına ne dertler açacağını istifhamı da zihinlerimizde belirlemedi değil.

30- Temmuz da komodor Muzaffer Bey komutasında Berkısavat, Yarhisar, Taşoz ve Basra Muhripleride Anadolu kavağına geldiler. 4 Ağustos tarihine kadar boğaz haricinde devriye vazifesine devam ettik ve bu gün Anadolu Kavağında bulunan Filotilla Berkısavat maiyetinde Tuzlaya gelerek verilen emir üzerine yadigâr millet Yavuz’un bir tarafına ve muavenet milliye de diğer tarafına aborda olduk. Saat 13’te Yavuz’un ikinci kaptanı Madlong (Sonrada Filotilla Komodor oldu) gemimize gelerek beni çağırdılar ve torpido atışı tecrübesi yapmak istediklerini ve lazım gelen hazırlığı yapmamı bildirdiler. Her an atışa hazır olduğumu söyledim, derhal hareket edildi ve muvakkiyetli torpido talim atışı yapıldı. Yavuz gemisi komutanlığına ve ilaveten de donanma komutanlığına tayin edilen Albay Enver Bey gelerek gemileri teftiş etti. Saat 16 raddelerinde torpido muhriplerimize 5-6 Alman gedikli ve eratı ile birde irtibat subayı tayin edilmiş ve gemilere geldiler. Gece hücum talimleri yapılmak üzere Yavuz, Barbaros ve Turgut Reis zırhlıları ile hareket olundu. Gece hücum talimleri yapıldı ve Pendik’e gelerek demirledik. Artık Almanlar resmen donanmamızın komutasını ellerine tam anlamıyla aldılar ve Alman Amirali Souchon Donanma komutanlığına tayin edildi. Madlen de Filotilla komodorluğuna Bilmukabele Yavuz ve Midilliye de birkaç Türk Subayı verildi.

30 –Ağustos- 1330 günü Muinizafer Korveti de Donanma iltihak etti ve Pendik’ten hareket olunarak Haydarpaşa mendireğine bağladık.

2- Eylül- 1330 Filotillaya tayin olunan Alman mürettebat gemilere geldiler ve Filotilla gemileri siyaha boyandı.

4- Eylül-1330 Pendik’e hareket olunarak Heybeliada Büyükada arasında oraya Ertuğrul Yatı ile gelen Sultan Reşat huzurunda Yavuz başta, Barbaros, Turgut Reis zırhlıları ile Midilli krövözeri Barkısavat, gayreti vataniye Muaveneti Milliye, Yadigârı millet, Numenei Hamiyet Taşoz, Basra ve Samsun Muhripleri ile gösteriş kabilinden bir resmi geçit yapıldı.

9 Eylül Yavuz’a karşı gece hücumları yapıldı. Bu arada Karadeniz Boğazı haricinde de münavebe ile karakol vazifelerine de devam olundu.

27- Eylül- 1330 Cumartesi günü Midilli Krövözeri için Mayın yüklü olarak Karadeniz’e çıktığı görüldü ve üç gün sonra avdet etti.

13 Ekim günü Çanakkale Boğazı azında tasarruf vazifesi yapan Kütahya ve Musul torpido botları bu vazifeden geri alınarak İstanbul da Donanmaya iltifak ettirildi.

Akşamüzeri yarın hareket edileceğinden hazırlık yapılması emir olundu.

*Bu posta nakliyatın Ereğli- Zonguldak kömürü yakan ve sarfiyatı çok az olan Hamitabat sınıfı Botlara yaptırılması gerekirken, ancak kardif kömürü ve mazot yakan ve sarfiyatı çok yüksek olan muavenet muhriplere yaptırılması İngiliz talim heyetinin bir kastı idi. Çünkü bu suretle İstanbul’da ki kardif kömürü stoku tükenecek hem de bu sınıf gemiler hırpalanacak gemilerin yakacakları mazot o sırada İstanbul’a gelen Romanya gemilerinden dubalarla alınıyordu.

 

 

 

ODESA’YA BASKIN

14- Ekim- 1330 Salı sabahleyin Alman Gedikli er ve irtibat Yüzbaşı Firley gemiye geldiler. Gemide yanacak ne kadar eşya varsa Tirimüjgan vapuruna çıkartılmasını ve harekete hazır olmamız emir olundu. Gemiye gelen Almanların harekatında bir fevkaladelik seziliyordu. Türk mürettebatı her şeyden bi haber Almanların hareketlerindeki bu fevkaladeliğin ne olmak ihtimalini merak etmesiyle, gemi Komutanımız Ahmet Saffet bey’e sordum, bana “ Canım ne var, her vakit gibi Karadeniz’e talim için çıkacağız” dedi. Hâlbuki Ruslarla vaktiyle yapılmış olan anlaşma gereğince Osmanlı Devleti Karadeniz’e Donanma çıkarma hakkına sahip değildi. Saat 15:00 ‘da Donanma hareket etti, 17.30 ‘da Karadeniz’e açıldık. Boğazdan 20 mil kadar açılmıştık ki Yavuzdan gemilere şu işaret verildi. “ Bordoma yaklaşın, Posta çantalarınızı alınız” Her gemi Yavuz’un bordosuna yaklaşarak bir Varagele Savlosu ile atılan Posta çantasını ve içindeki zarfı alıyor ve açılıyor. Bize de verilen kapalı zarfı aldık gemi komutanına verdik. Gayreti vataniye Muhribi de aynı suretle posta çantasını aldı. Gayrettebu madlontan işaret verildi. “Yedek talimleri yapacağız hazırlıklarınızı yapınız.”

Bu sırada önümüzdeki İRMİNGRAD Alman nakliye gemisi belirledi, İrmingsan verilen yedek yomasını aldık ve geminin baştop kundağını bağladık ve aynı suretle bizde Gayret vataniye muhribini yedeğimize aldık. İrmingsan şilebi bizi Şimal istikametine doğru çekip götürüyor. Ama nereye gittiğimizi bilmiyoruz. Bir müddet sonra gayretin yedek halatı kesildi “Komodorlunuza devam ediniz, biz sizi ağır yolla talip edeceğiz”. İşareti verildi. Bu sırada gemi komutanımız beni çağırdı köprü üstüne çıktım beni seyir kamerasına aldı ve elinde tuttuğu zarfı uzatarak “ Kapıyı kapa ve zarfı açarak talimatı oku!” dedi. İmzaya baktım Bahriye nazırı Cemil Paşanın imzasını taşıyan bir Emir. Hemen aynen (… Donanma Komutanlığına tayin edilmiş olan Amiral Souchon’un Karadeniz de talimlerde bulunduğumuz sırada vereceği emirlerin harfiyen tatbik olunması emirleri icra etmeyenlerin en şiddetli cezalara çarptırılacağı beyan ediliyordu. Gemi komutanı, Ahmet Saffet Bey irtibat subayından öğrenmiş olacak ki akabinde “Haydar: Odesaya baskın yapacağız, limanda Harp gemisi bulursak hemen aborda olarak gemiyi zabıt ederek, yedeğimize alarak, İstanbul’a getireceğiz,. Mumaneat ederlerse batıracağız, öldüreceğiz, bunun için de yedi nefer bizden yeni Türk askeri, iki neferde Alman eri fedai olarak ayır, kendilerine talimat ve lüzumlu talimatı tabanca ve baltalar ver emrini” verdi. Fedaileri ayırdım, tabura alarak kendilerine lüzumlu talimatı tabanca ve baltaları verdim. Amiral SOUCHON kendilerine verilen emirle Filomuzu Karadeniz’in enginlerine doğru en yüksek salahiyetle çekip götürürken Babialinin (Osmanlı Devletinin) iktidarını ve Türk milletinin mukadderatınıda kan emel ve gayeleri (Alman hükümetinin) uğruna sürüklüyordu.

Alman irtibat subayından öğrendiğimize göre kendilerine verilen talimat gereğince Muaveneti Milliye ve Gayreti Vataniye ODESA”’YA Basra ve Yarhisar Muhripleri Yavuz ile Sivastopal’a Midilli, Novrossiskiye, Hamidiye ve Berkısatvet Batum’a baskın yapacak ve İntibah mayın gemisi de Nikolyf limanı ağzını mayın ile kapayacak (Rus Donanmasının Likolayf Limanında yatmakta oldukları düşüncesiyle) Harp gemilerimiz aldıkları gizli talimat gereğince muhtelif istikametlere yol verip ayrıldılar… Biz iki muhrip İrminngard yedeğinde Şimale bir semti meçhul seyre başladık.

15 Teşrinevvel 1330 Çarşamba günü saat yedi de yılan adası bordolandı. İrmingrand yomaları bıraktı sürat 12 mil rota poyraz. Erata lazım gelen talimat ve tenbihat yapıldı ve maksat açıklandı.

16 Teşrinevvel (Ekim) 1330 Perşembe gece yarısı Odesa şehrinin ışıkları gökyüzüne vurmuş bu civarda böyle başka büyük şehir olmadığına göre Odesa’ya yaklaşmakta olduğumuzu ve ancak 20:25 mil mesafede olduğumuzu anladık. Şehre yaklaşıyorduk 10:15 mil kala bir tereddüt hasıl oldu, liman civarında mayınlarla kapatılmış olacağı ve limanın iki ağzından acaba hangi ağzın açık olacağı tam bu tereddütte iken limandan bir geminin dışarı çıkmakta olduğunu gördük ve bekledik çıkan gemi tüccar gemisi ve yakınımızdan kaçtı. Cenuba açıldı Bu fırsattan istifade onun geldiği istikamete seyir ile gayreti vataniye önde biz peşinde limanı ağızlamıştık ki Komodor Madlong’un gür sesi duyuldu “ Muavenet stop “akabinde gayret liman…

Ağzında yatan bir ganbotu hedef alarak torpidosunu ateşledi, yanı başında yatan diğer ganbotuda biz 4575 sayılı torpidomuzu ateşleyerek  yolladık,peş peşe iki iştial ve gök yüzüne yükselen siyah bir alev sütünü ve bunu takiben denize dökülen iki genbotun uyku sersemi ne olduklarını bilmeyen eratın ah ve figanı.. Ne yalan söyleyeyim.

 

ALİ HAYDAR ÖZTALAY KİMDİR?

14- Eylül- 1301 ‘de Gelibolu’da doğmuştur. Babası Redif Yüzbaşısı ALİ ESAT olup Başmabeyinci Ragıp Paşa ile kardeş çocukları idi. Annesi Lütfiye Hanımdır, Sadrazam Seryaveri Cemal Paşa merhum dayısı idi. Ağrıboz dan Tekfurdağına hicret etmişler, Postane yokuşunda kendi evlerinde halaları ile oturmuşlardır. Halası rahmetli Tasvir Hanımdı. İlk tahsilini Gelibolu ve Malgara’da, Rüştiye tahsilini Edirne’de görmüştür. Babalarının ölümü üzerine İstanbul’da bulunan Donanma Muhasebecisi Şekip Bey yanına gelmişler, Rüştiye tahsilini Fatih Askeri Rüştiyesinde tamamlamış, Yüksek Tahsilini de Heybeliada Deniz Harb Okulunda yapmış. 1323’ te subay olarak, sırasıyla Heybetnüma Talim Gemisi ve Tirmüjgan Vapurunda bulunmuş, 1326’ da Tersane-i Amire Müfettişlik Komisyonu azası, 1326’da Samsun Torpitosu, 1328’ de Gayret-i Vataniye Muhribine Bölük zabiti ve İngilizlerin İstanbul da açtıkları Fot Beyin Seyrisefain, Totenham Beyin Topçuluk, Halifaks Beyin elektrik Kurslarına devam etmiş, 1328’ de seyyar torpido talebe kadrosuna, 07-temmuz-1329 da muhavenetiliye muhribine torpido zabiti,13- Eylül- 1331 de Numune-i Hamiyet Muhribine İkinci kaptan ve Torbitozabiti, Suvariliği (Komutanlığı), Hamitabat Torbitosunun İğneada baskın ile batırılması üzerine “11 Kanuni evvel 1333’te Malatya ve 1334 de Barika-i Zafer Ganbotu Süvariliğine (Komutanlığına),1335’te ilave-i Mamuriyet olarak Tedrisat Müfettişliği İkinci Şubesine Torbido Mütehassısı, 1336’da Hüviyet vesikaları Kontrol Heyeti azalığına (Bilcümle erkan, Umera, Zabıtan ve mensubeynibahriyeyedlerindeki). Mekteb-i bahriye gemicilik Muallimliğine,1338 de Birinci daire 9.şube Müdüriyetine, 1- Ocak -1339 da Zırkı Turgut Reis- zırhlısı Torpido zabitliğine, 29- Ocak- 1339 da Marmara sahillerine düşen İngiliz Torpidolarının İzmit’e sevkine ve muayenelerinin icrasıyla fenni muayenelerinin icrasıyla Fenni Raporların irsalizınnında muvakketen İzmit Deniz Komutanlığı emrine, 27 Birinci Teşrin 1339 ‘da Efradı Cedidbahriye Mektebi Torpido Muallimliğine, 20- Ocak -1340 Hamidiyede ki Güverte kıdemli deniz talebelerinin imtihan heyetine torpido Mümeyyizi, 29 Mart -1340 Bahriye dairesi mahrem ve müstacel bir meselenin tetkiki müteşekkil heyet meyanına,Mayıs 1340 Müdafa-i Milliye vekaleti umurubahriye Müdürüyetinin Teçhizat dairesine Torpido Mütehassısı,.. 13- Ocak- 1341 İstilahatıfenniye Komisyonu aza,11- Nisan 1341 Munizafer torpido Mektep gemisi suvariliğine (Komutan), 3- Haziran- 1341 muinizafer ve Samsun Vapurlarının tamiratı heyet-i fenniye azalığına, 14- Haziran- 1341 ussubahri levazim Şubesi Müdüriyeti Vekalaetine, 04- Temmuz- 1341 Mevkiimüstahkemde yapılacak mahrem bir hususun tahkikı için müteşekkil heyet azalığına, 01- Ağustos- 1341-1334 duhulükidemli Mühendislerin torpido muallimliğine, 02- Ağustos- 1341 İzmit’te bulunan sefsindeki Gedikli zabit namzetlerinin imtihan heyetine Torpido müteahhıssısı muallim küçük zabıtanın imtihanları torpido mümeyyizliğine, 3 Teşrinilevvel 1341 üssübahri Divanı harb azalığına, 7 Teşrini sani 1341 Donanma Komutanlığında müteşekkil Gedikli Namzetlerinin imtihan heyetine, 9 Teşrinisani 1341 Üssübahride bilumum Fabrika ve sefeinharbiyenin vaziyeti hazırlarına nazaran kudret ve kifayetti Harbiyelerinin tayini için müteşekkil heyeti fenniye riyasetine,

  1. Temmuz 1926 Donanma Komutanlığı Torpido erkan-ı harplığına ve Yavuz sefinesi Yavuz torpido zabitliğine, Haziran 19287 Mektep-i bahriye heyeti Talim ve Tedrisiyesine
  2. 13- Eylül- 1928 büyük sabih havuz komutanlığına..İŞTİRAK ETTİĞİM HARPLER

 

Balkan Harbi, İtalyan harbi, birinci ve ikinci cihan harbleri ve İstiklal Harbi

 

ALDIĞIM MADALYALAR

Gümüş liyakat (bahriye mektebinde iken) donanma madalyası, Harp madalyası, Alman Demir, Salip, Altun ve Gümüş liyakat Harb madalyaları, gümüş imiyaz muhabere madalyası.

 

İZMİT BELEDİYE REİSLİĞİ 1953 ‘DE:

Kanalizasyon umumi Projesi

Elektrik ve su şebekesinin tevsili ve islahı, Sebze halinin inşası, Mezbaha’nın inşasının ikmali, Soğuk hava deposu, Şehrin açılması için istimlaklar, Yollar, inşa ve tefrişi kaldırımlar yapılması, hayır müesseselerine yardım. İzmit Tayyare şubesi Başkanlığı, Birçok mahallelerin yolları ve kaldırımları yenilenmiş.

 

TARİHİ HİZMET

Muaveneti Milliye Torpitosunda iken:

Odesa ya yapılan baskında Kobeneç Ganbotunun Torpillenmesi

  1. Çanakkale Boğazında: İngiliz Gölyat zırhlısının torpillenmesi
  2. Hamitabat torpidosu ile İğneada da vazifede iken Rusların baskınına uğrayarak

gemisi ile batırılmış, yedi şehit vermiş ve birde alman askeri ölmüş.

 

 

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.